1/4
ORTAÖĞRETİM BAŞARI PUANI (OBP)
VE
AĞIRLIKLI ORTAÖĞRETİM BAŞARI PUANLARI (AOBP)
HESAPLAMA YÖNERGESİ
(15/7/2010)
Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sisteminde, adayların yerleştirme puanlarının hesaplanmasında
kullanılan Ortaöğretim Başarı Puanları iki aşamada hesaplanır.
1. Aşamada: ÖSYS’ye başvuran her aday için, adayın okulu, bitirme yılı ve diploma notu
dikkate alınarak Orta Öğretim Başarı Puanı (OBP) olarak adlandırılan bir puan hesaplanır.
2. Aşamada ise, adayların OBP’leri mezun oldukları okulların YGS başarıları ile
ağırlıklandırılarak her aday için Sözel, Sayısal ve Eşit Ağırlıklı olmak üzere 3 Ağırlıklı
Ortaöğretim Başarı Puanı (AOBP-SÖZ, AOBP-SAY ve AOBP-EA) hesaplanır.
A. ORTAÖĞRETİM BAŞARI PUANININ (OBP) HESAPLANMASI
A.1. Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP) her aday için mezun olduğu okul, mezun olduğu yıl ve
diploma notu ile mezun olduğu okulun ilgili yıla ilişkin Diploma Notu İstatistikleri kullanılarak
hesaplanır. OBP’lerin hesaplandığı dönemde mezun durumda olmayan adaylar için diploma
notu yerine not ortalaması kullanılır.
A.2. Okulların Diploma Notu İstatistikleri:
Okulların Diploma Notu İstatistikleri her okul için, her yıl ayrı ayrı hesaplanır. Bir okulun bir
yıla ilişkin Diploma Notu İstatistikleri hesaplanırken okulun o yıl son sınıfında okuyan
öğrenciler dikkate alınır. Okul Diploma Notu İstatistiklerinin hesaplanmasında son sınıf
öğrencilerinden mezun durumda olanların diploma notları, mezun durumda olmayanların ise
diploma notuna benzer biçimde hesaplanan not ortalamaları kullanılır. Okul Diploma Notu
İstatistiklerinin hesaplanmasında ÖSYS’ye başvuran adaylar yanında, ÖSYS’ye başvurmayan
adayların diploma notu ya da not ortalamaları da dikkate alınır. Yönergenin sonraki
kesimlerinde adayların diploma notları ile diploma notu gibi hesaplanmış not ortalamaları
kısaca “diploma notu” diye nitelenecektir.
Not : Okulların Diploma Notu İstatistikleri; son sınıf öğrenci sayısı beşten az , ortalaması sıfır
veya standart sapması birden küçük (yüzlü not sisteminde) olması halinde belirlenmez. Bu
durumda okulun değerleri, var ise eski yıllardaki değerinden, yok ise Türkiye ortalamalarından
çekilir.
2/4
A.2.1. Okul Diploma Notu İstatistiklerinin Hesaplanmasında kullanılan değişkenler
N Okuldaki son sınıf öğrencilerinin (öğrenim durumu = 1) sayısı
xort Diploma notlarının ortalaması
σ Diploma notlarının standart sapması
xm En küçük diploma notu
x1 En büyük diploma notu
N1 En büyük diploma notuna sahip aday sayısı
m Diploma notlarının alt sınırı : m = max (xm , xort - 3σ)
M1 Diploma notlarının üst sınırı:
M1 = min (x1 , xort + 3σ) + Δ1
Δ1 = (N1 – 1) / N * σ
x2 Varsa x1 in altında en az 4 adayın sahip olduğu ilk diploma notu
Yoksa x2 = x1 , M2 = M1 , x3 = x1 , ve M3 = M1
N2 Varsa x2 notuna sahip aday sayısı (N2 ≥ 4 ; x2 yoksa N2 = 0)
M2 Varsa x2 ve altındaki notlar için üst sınır:
M2 = max[M1, M1 – (x1 – x2) + Δ2]
Δ2 = (N2– 1) / N * σ
x3 Varsa x2 nin altında en az 8 adayın sahip olduğu ilk diploma notu
Yoksa x3 = x2 ve M3 = M2)
N3 Varsa x3 notuna sahip aday sayısı (N3 ≥ 8 ; x3 yoksa N3 = 0)
M3 Varsa x3 ve altındaki notlar için üst sınır:
M3 = max [M2, M1 – (x1 – x3) + Δ3]
Δ3 = (N3 – 1) / N * σ
A.2.2. Okul Diploma Notu İstatistikleri Hesaplama Algoritması:
a) Yüzlü not sisteminde 50’nin altındaki diploma notlarını 50 yaparak N, xort ve σ
değerlerini hesapla.
b) Hesaplanan xort ve σ değerlerine göre:
varsa (xort – 4 σ)’dan küçük diploma notlarını (xort – 4 σ) sayarak,
varsa (xort + 4 σ)’dan büyük diploma notlarını da (xort + 4 σ) sayarak
xort ve σ değerlerini yeniden hesapla.
c) xm, x1 , N1 , m , M1 , x2 , N2 , M2 , x3 , N3 , M3 değerlerini hesapla.
xm = min (diploma notları)
x1 = max (diploma notları)
m = max (xm , xort - 3σ)
M1 = min (x1 , xort + 3σ) + Δ1
Δ1 = (N1–1) / N * σ
3/4
x1’in altında en az 4 adayın sahip olduğu bir not (x2)
varsa
N2 : x2 notuna sahip aday sayısı (N2 ≥ 4)
M2 = max[M1, M1 – (x1 – x2) + Δ2]
Δ2 = (N2 –1) / N * σ
yoksa
x2 = x1
N2 = 0
M2 = M1
x3 = x1 ,
N3 = 0
M3 = M1 ;
x2’in altında en az 8 adayın sahip olduğu bir not (x3)
varsa
N3 : x3 notuna sahip aday sayısı (N3 ≥ 8)
M3 = max[M2, M1 – (x1 – x3) + Δ3]
Δ3 = (N3–1) / N * σ
yoksa
x3 = x2
N3 = 0
M3 = M2 ;
d) Yüzlü not sisteminde 50’nin altında olup 50 yapılan diploma notlarını eski değerlerine
döndür.
A.3. Adayların Ortaöğretim Başarı Puanlarının Hesaplanması:
Her adayın OBP’si adayın diploma notu (x) ile adayın mezun olduğu okulun, adayın mezun
olduğu yıla ilişkin Diploma Notu İstatistikleri kullanılarak aşağıdaki algoritmaya göre
hesaplanır:
a) eğer x ≤ x3
ise M = M3
değilse
eğer x ≤ x2
ise M = M2
değilse M = M1
olarak hesapla.
b) OBP = 500 – (M – x) / (M - m) * 400
c) eğer OBP > 500 ise OBP = 500 yapılır
d) eğer OBP < 100 ise OBP = 100 yapılır
4/4
B. AĞIRLIKLI ORTAÖĞRETİM BAŞARI PUANLARININ HESAPLANMASI
B.1. Ortaöğretim Başarı Puanları, ortaöğretim kurumlarının ilgili yıldaki Yükseköğretime Geçiş
Sınavı (YGS) puan ortalamalarına göre ağırlıklandırılacak ve her aday için Sözel, Sayısal ve
Eşit Ağırlıklı olmak üzere 3 Ağırlıklı Ortaöğretim Başarı Puanı (AOBP-SÖZ; AOBP-SAY ve
AOBP-EA) hesaplanacaktır.
B2. Yükseköğretim programlarına yerleştirmede kullanılan puanların hesaplanmasında, Ağırlıklı
Ortaöğretim Başarı Puanları kullanılacaktır.
B3. Ağırlıklı Ortaöğretim Başarı Puanları hesaplanırken adayın Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP)
ile, okulun adayın mezun olduğu yıla ilişkin YGS İstatistikleri kullanılacaktır. Eğer bir okul
için, aday sayısı YGS istatistiklerinin elde edilmesi için yeterli değilse ya da yeterli dağılım
bulunmuyorsa, bu okullar için ağırlıklandırma işlemleri ÖSYM Yürütme Kurulunun vereceği
kararlar doğrultusunda yürütülecektir.
B4. Okul YGS İstatistiklerinin Hesaplanması
Her yıl her okul için Sözel, Sayısal ve Eşit ağırlıklı puan türlerinin her biri için aşağıdaki YGS
istatistikleri oluşturulur:
X : Bir okulun son sınıf düzeyindeki öğrencilerinin YGS puanlarının ortalaması.
YGS puan ortalaması hesaplanırken 2005 ve öncesi için ÖSS-SÖZ, ÖSS-SAY ve ÖSS-
EA notları; 2006 – 2009 arası için de ÖSS-SÖZ-1, ÖSS-SAY-1 ve ÖSS-EA-1 notları;
2010 yılı YGS-SAY için YGS-1 ve YGS-2’nin ortalamalarının ortalaması , YGS-SOZ
için YGS-3 ve YGS-4’ün ortalamalarının ortalaması , YGS-EA için YGS-5 ve YGS-
6’nın ortalamalarının ortalaması kullanılır.
A : Okul ortalamalarının (X lerin) 100 – 450 arası notlara dönüştürülmesi ile elde edilen
notlar:
A = 100 + 350 * (X – Xmin) / (Xmax – Xmin)
Xmax : YGS’deki en büyük puan ortalaması
Xmin : YGS’deki en küçük puan ortalaması
Yukarıdaki formüllerin uygulanması ile her okul için Sayısal, Sözel ve Eşit Ağırlıklı
olmak üzere üç YGS puan ortalaması (X değeri) ve üç A değeri hesaplanacaktır.
Not: Okulların geçerli yılda YGS puan ortalamalarının hesaplanabilmesi için YGS’ye
başvuran son sınıf öğrenci sayılarının (öğrenim durumu 1 olan) 5 ve 5’ten fazla
olması ve YGS1, YGS-2, YGS-3, YGS-4, YGS-5 ve YGS-6 puanlarının sıfırdan
büyük olması gerekmektedir. Aksi durumda okulun değerleri var ise eski yıllarda ki
değerlerinden, yoksa mevcut yıldaki Türkiye değerlerinden çekilir.
B5. Adayların Ağırlıklı Ortaöğretim Başarı Puanlarını Hesaplama Algoritması
AOBP Hesaplama Formülü:
(OBP – 100)
AOBP = A + (500 – A)
400
